Skip to main content

माझा आवडता ऋतु (वसंत ऋतु) मराठी निबंध | Essay writing in Marathi

 माझा आवडता ऋतु (वसंत ऋतु) मराठी निबंध



वसंत ऋतू निबंध

   महाशिवरात्री होऊन गेली की होळी, रंगपंचमी या सणाचे वेध लागतात. थंडी पार संपुन उन्हाळा जाणवतो. वसंत व ग्रीष्म हे उन्हाळ्याचे दोन ऋतु.

   या दिवसात दुपारच्या वेळी उन्हाचा कडाका फारच असतो. त्यामुळे शक्यतो उन्हात बाहेर फिरणे टाळावे. शक्यतो आपल्या कामाचे नियोजन असे करावे की कडक उन्हाच्या वेळी बाहेर फिरावे लागणार नाही, बाहेर फिरणे आवश्यक असले तर डोक्यावर छत्री,टोपी,रुमाल,पदर असे काहितरी आच्छादन असणे गरजेचे आहे.

   उन्हाळाच्या दिवसात घाम खुप येतो त्यामुळे तो टिपला जाईल असे सुती कपडे वापरणे चांगले असते. कृत्रिम धाग्यांच्या कपड्यांनी घाम टिपला जात नाही. आणि तो तसाच अंगावर राहिल्याने निरनिराळ्या त्वचेचे विकार, पुराच्च उष्णे, पामोळे येणे अशा प्रकारचा त्रास होऊ शकतो. सुती कापड सर्वच ऋतुत हितकर असते. उन्हामुळे घाम खुप येतो आणि शरीरातील पाणी मोठ्या प्रमाणावर बाहेर टाकले जाते. त्यामुळे तहान खुप लागते. पाणी प्यावेसे वाटते. बर्फ टाकुन थंड केलेले किंवा फ्रीजमपील पाणी पिऊ नये, असे पाणी शरीरातील उष्णता जास्त बाढवते. म्हणुन परत कोरडे पडुन पुन्हा पुन्हा तहान लागते. अशा वेळी माठातले वाळा टाकुन ठेवलेले पाणी प्यावे जे थंड तृष्णशामक व पित्तशामक असते.

   या दिवसांत रसाळ फळे जसे की द्राक्षे, कलिंगडे हि फळे जरी दिवाळीपासुन मिळत असली तरी त्याचा खरा हंगाम आता म्हणजे उन्हाळ्यात आहे. रसाळ फळाच्या सेवनाने लघवीवाटे विषद्रव्ये शरीराबाहेर टाकण्यास मदत होते, द्राक्षे मधुर, पौष्टिक, भुक वाढवितात. शक्यतो फवारणी न केलेली द्राक्षे खावीत, तशी नाही मिळाली तर खाण्यापुर्वी दीड ते दोन तास पाण्यात भिजत ठेऊन मग दोन तीण वेळा धुऊन मग खावीत. पचायला हलके पदार्थ खावेत. नेहमीच्या भाज्यांना फोडणी देतानाही मोहरी ऐवजी पंड असलेले पणे जिरे वापरावे. ज्वारी, नाचणी अशी पचायला हलकी धान्ये खावीत.

   वसंत ऋतु हा मराठी माघ फाल्गुन या महिन्यात येतो. म्हणजे १५ फेब्रुवारी ते १५ एप्रिल या काळात असतो. रात्र लहान व दिवस मोठा होऊ लागतो. सुर्याची उष्णता वाढल्याने कफाचे विलयन होऊन कफ पातळ होतो. त्यामुळे खोकला, कफ, दमा इ. कफविकार सुरू होतात. कफप्रकोप व अग्रिमांदयामुळे आहार लघु असावा व मात्रा ही कमी असावी.

   झाडांना पाने व फुले बहरलेली दिसतात. पचन शक्ती कमी असते. अनेक कफाचे आजार होताना दिसतात. उष्मा वायु लागतो. निसर्ग बहरून येतो.

वसंत ऋतुत काय खावे : 

  1. आहार रस :  प्राधान्याने कड़, तिखट आणि तुरट रसाचे धान्य व पदार्थ सेवन करावे. 
  2. तृणधान्ये :  गहु ज्वारी, तांदुळ (अल्पप्रमाणात)
  3. कडधान्ये :  मुग, मसुर, कुळीथ, हरभरा, जव.
  4. फळभाज्या :  पडवळ, वांगी कारले, मेथी.
  5. फळे:  कवठ, दाम, कलिंगड, खरबुज.
  6. पेय : तुळस, सब्जा बी पाण्यात भिजवुन पिणे, लिंबु, कोकम अशा आंबट तुरट फळांची सरबते, गायीचे साजुक तुप.
  7.  मसाले :  हिंग, मोहरी, मिरी, दालचिनी, जिरे

 काय करावे (विहार) :  व्यायाम करावा, उटण्याने स्नान करावे, चंदन, केशर आदी सुंगधी द्रव्यांचा वापर करावा.

वसंत ऋतुत काय खाऊ नये : 

  1. खाऊ नये : तिखट, मसालेदार,  खरवस, श्रीखंड. मिठाई सारखे गोड व पचायला जड पदार्थ, साबुदाणा, शेंगदाणे, उडीद डाळ, पनीर, चीज, बाजरी इ. 
  2. काय करू नये (विहार) : दिवसा झोपणे, बर्फातले/ फ्रीज मधले पाणी पिणे 
  3. साधारण होणारे व्याधी :  श्वास, कास, प्रतिश्याय, श्वसनाचे आजार, अग्रिमादय.
  4.  विशेष काळजी :  होळी रंगपंधरमीला कृत्रिम रंग न वापरता पळस पांगायची फुले, बेसन, हळद असे नैसर्गिक घटक वापरावे. कडुलिंबाची पाने खावी त्याने पित्त व कफ कमी होते. जिभ साफ होऊन तोंडाची चव सुधारते. द्राक्षांवर रसायनाचा खुप फवारा करतात, केवळ सेंद्रिय शेतीत पिकवलेली फळे खावीत.
-समाप्त- 

Comments

Popular posts from this blog

"व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज " essay in marathi | मराठी निबंधलेखन

" व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज "  वैचारिक मराठी निबंध " व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज "  हा एक कल  वैचारिक निबंध   आहे. वैचारिक निबंधात आपल्याला एखाद्या गोष्टीचे महत्त्व स्पष्ट करायचे असते, त्या गोष्टीची गरज सांगायची असते. खाली दिलेला " व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज " हा  निबंध  वैचारिक निबंधाचे एक उदाहरण आहे   व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज      भारत या आपल्या महान देशाला लोकसंख्येच्या विस्फोटाने घेरले आहे. बेकारी, रोजगाराचा प्रश्न प्रत्येक युवावर्गाला भेडसावत आहे. सुशिक्षित वर्ग नोकरीच्या मागे लागलेला आहे. कष्ट करण्याची प्रवृत्ती कमी झालेली आहे. एकीकडे गुणवंतांची खाण आहे तर दुसरीकडे अज्ञानाचा अंधार आहे; मार्गदर्शनाचा अभाव आहे. माहिती आणि तंत्रज्ञानाच्या आजच्या काळात व्यवसायाच्या माहितीचाच अभाव आहे. आजकाल शिक्षणातूनच व्यवसाय शिक्षणावर भर दिला जात आहे याचे ज्ञान प्रत्येकास पाहिजे. चाकाचा शोध लागला आणि मानवी जीवन गतिमान बनले. विविध व्यवसायांना चालना मिळाली, ग्रामीण भागात बारा बलुतेदार आपल्या व्यवसायातून निर्माण झाले आणि आज व्यवसाय निवडीची समस्या युवा पिढीसमोर उभी आहे. कोणत

"मी मुख्यमंत्री झालो तर... " essay in marathi | मराठी निबंधलेखन | कल्पनात्मक निबंध

  मी मुख्यमंत्री झालो तर...  कल्पनात्मक मराठी निबंध " मी मुख्यमंत्री झालो तर.. " हा एक  कल्पनात्मक निबंध  आहे. कल्पनात्मक निबंधात आपल्याला एखाद्या गोष्टीची कल्पना करायची असते. खाली दिलेला " मी मुख्यमंत्री झालो तर.. " हा निबंध  कल्पनात्मक निबंधाचे  एक उदाहरण आहे.   मी मुख्यमंत्री झालो तर..कल्पनात्मक निबंध   विधानसभेच्या निवडणुका पार पडल्या आणि संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष आता मुख्यमंत्री कोण होणार  या घटनेकडे लागून राहिले. प्रत्येक जण आपापला प्रयास करू लागले. सत्ताधारी पक्षातील दिग्गजांची नावे चर्चेत येऊ लागली असताना मलाही असे वाटले की मुख्यमंत्र्याचे पद किती महत्त्वाचे आहे, गौरवाचे आहे आणि मानाचे आहे. तो सन्मान आपल्याला मिळाला तर...मी मुख्यमंत्री झालो तर... या विचारात मी रंगून गेलो.   भारतातील एक महत्त्वाचे राज्य म्हणून महाराष्ट्राचा लौकिक आहे. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रिपदाची धुरा सांभाळणे ही सामान्य बाब नसते. महाराष्ट्रातील सर्वांची मुख्यमंत्र्यांकडून खूप अपेक्षा असते. हे पद अतिशय जबाबदारीचे असते. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्याच्या यादीत माझे नाव सामील होणार याचा मला

वाचन एक छंद essay in marathi | मराठी निबंधलेखन | वैचारिक निबंध

  वाचन एक छंद  वैचारिक मराठी निबंध वाचन एक छंद "  हा एक कल  वैचारिक निबंध  आहे. वैचारिक निबंधात आपल्याला एखाद्या गोष्टीचे महत्त्व स्पष्ट करायचे असते, त्या गोष्टीची गरज सांगायची असते. खाली दिलेला " वाचन एक छंद " हा  निबंध  वैचारिक निबंधाचे एक उदाहरण आहे.   वाचन एक छंद निबंध      'मला एखादे छानसे पुस्तक किंवा त्यातील उतारा वाचल्याशिवाय झोपच येत नाही', सकाळी वर्तमानपत्र वाचल्याशिवाय दिवसाची सुरूवात चांगली झाली असे वाटत नाही. अशा प्रकारची मनोगते आपण ऐकतो. 'व्यक्ती तितक्या प्रकृती' या उक्तीप्रमाणे प्रत्येकाचे छंद वेगवेगळे असतात. त्यापैकी 'वाचन' हा माझा छंद आहे.  माणसाच्या या महासागरात प्रत्येक जण आपापल्या छंदाची जोपासना मोत्याप्रमाणे करत असतो. प्रत्येकाला कुठला ना कुठला छंद असतोच, परंतु इतर छंदापेक्षा 'वाचन' हा छंद मला आईने सांगितलेल्या कथांमुळे आवडू लागला. आईने वाचनाची सवय लावली, आणि मी वाचतच आहे. मानवाच्या सर्वांगीण विकासात शैक्षणिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, अध्यात्मिक प्रगती होत असते ती वाचनामुळे. सुसंस्कारी, सत्शील, चांगल्या चारित्र्याच्या जीवन