Skip to main content

माझा आवडता सण (होळी, गुढीपाडवा आणि वटपूर्णिमा) essay in marathi | निबंधलेखन

 माझा आवडता सण (होळी, गुढीपाडवा आणि वटपूर्णिमा) 



                                                        माझा आवडता सण होळी
  वर्षाचा शेवटचा महिना फाल्गुन. फाल्गुन महिन्यातील पौर्णिमा म्हणजे होळी थंडी संपुन उष्णता वातावरणात दाढण्याची सुरूवात या दिवसापासून होते. शरीरामधेही उष्णता, थंडाई पिण्याची प्रथा आहे. थंडाईमधे वापरली जाणारी दूध, गुलाबकळी, खसखस, काकडी, बदाम ही द्रव्ये थंड गुणाची व उष्णता कमी करणारी आहेत. तसेच होळीची पूजा करताना होळीमध्ये पुरणपोळी, पैसे, पानसुपारी,खोबरे, कापूर, नारळ, पानगळ मध्ये झडलेला पालापाचोळा, शेणाच्या गोवऱ्या मधे पेटविले जाते. यामध्ये निर्माण होणाऱ्या धूराचा परिणाम वातावरणातील वाढलेल्या कृमिवर होतो. जसे पौराणिक कथेनुसार लहान मुलांना पीडा देणाऱ्या होलिका, ढुंढा, पूतना ह्यासारख्या राक्षसांच्या दहणाची कथा आहे. 

    आयुर्वेदानुसार यांनाच ग्रहबाधा म्हटले आहे. ग्रहबाधा म्हणजे (सध्याचे Virus & Bacteria) यांचे दहण होते. कृषी संस्कृतीतील या सणाचे विशेष महत्व आहे. या दिवशी हाती आलेल्या पिकाबद्दल देवाला धन्यवाद देण्याची प्रथा आहे. होळीच्या दुसऱ्या दिवशी गव्हाच्या ओव्या भाजण्याची प्रथा आहे. या दिवसात गव्हाचे पिक तयार होते हे त्यामागील कारण. नवीन पीक अग्नि देवतेला समर्पित करण्याची प्रथा आहे. तसेच जसे होळीमध्ये सगळा पालापाचोळा होळीत जळाल्यामुळे परिसर स्वच्छ होतो. तसेच मोठ्याने ओरडून मनातील सगळी दुष्यवृत्ती बाहेर काढण्यासाठी मोठ्याने आचि बोलणे व बोंब मारण्याची परवानगी असते. अशा प्रकारे पर्यावरण व मन असे दोन्ही स्वच्छ करणारा आरोग्यदायी असा हा सण आहे.



माझा आवडता सण गुढीपाडवा

   हिंदु वर्षाची सुरूवातच गुढीपाडव्यापासूनच होते. गुढीपाडवा ही तिथी म्हणजे चैत्र शुद्ध प्रतिपदा. याच दिवसापासून पृथ्वीवरच्या तापमानात वाढ होत असते. तापमानात वाढ म्हणजे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होते. बल कमी होते. घामामुळे अंगावट पुरळ उठतात. आपल्यात गुढी उभारण्याच्या पद्धतीत कलशासोबत आपण साखरेच्या गाठी आणि कडूनिंबाची पाने जरीच्या वस्त्राला बांधतो.

साखरेच्या गाठी मधुर गोड रसात्मक, रूचिकर गुणाने थंड असतात. ऊन जास्त लागून आलेला थकवा गाठीच्या पाण्याने दूर होतो. शरीरात थंडावा येतो. कडुनिंबाची पाने कडू, रसात्मक असून गुणाने थंड, लघू व मलाचे स्तंभन करणारी आहेत. तसेच पित्त व कफ कमी करणारी आहेत. अंगावर उठलेले पूरळही याने कमी होतात.

गुढी उभारण्यासाठी लागणाऱ्या बांबूचा वापर करून बनवलेल्या टोपल्या व परड्या भाज्या व फुले सुरक्षित ठेवण्यासाठी केला जातो. गुढीला घालण्यात येणारे रेशमी वस्त्र हे रेशमाच्या किड्यापासून निघालेल्या धाग्याने बनविलेले असते. रेशमाचे कीडे ज्या झाडावर पोसले जातात ते झाड म्हणजे तुतीचे झाड. तुतीची फळे ही गुणाने थंड, आंबट, गोड असल्याने वात व पित्ताचे शमन करतात.




   माझा आवडता सण वटपौर्णिमा

ज्येष्ठी पौर्णिमा म्हणजे वटपौर्णिमा ही पौर्णिमासुद्धा वातावरण बदलत असतांना आरोग्य कसे राखावे ह्यासाठी महत्वाची ठरते. हवेतील ऑक्सिजनची कमी होत असताना घरातील स्त्रियांना ऑक्सिजनची सर्वात जास्त गरज असते. वडाच्या सानिध्यात ह्या दिवसांत जर वेळ व्यतित केला तर शरीराला जास्तीत जास्त ऑक्सिजन मिळतो. स्त्रीने तिच्या आरोग्याची जर काळजी घेतली तर संपूर्ण कुटुंब निरोगी राहण्यास मदत होते. वडाचे झाड, त्याच्या पारंब्या, पाने, फुले ह्याचा स्त्रियांच्या उदर आरोग्याशी घनिष्ठ संबध आहे. म्हणून वटपौर्णिमेचे व्रत करण्यास सांगितले आहे.

    वडाच्या झाडाला पारंब्या फुटून त्या जमिनीत शिरून मुळ्यांचे काम करतात आणि वटवृक्ष अक्षय्य राहतो. (म्हणून वटपौर्णिमेला हे व्रत केल्याने नवऱ्याचे आयुष्य वाढते असे सांगितल्यास भारतीय स्त्रिया हे व्रत नेमाने करतील अशी आपल्या आयुर्वेदाचार्याची हमी होती. धर्माच्या आडून आरोग्य राखण्याचा हा प्रयत्न) वडाचे पंचांग चिकित्सेत वापरले जाते. गुणाने थंड, स्तंभन करणारे, मूत्राचे संग्रहण करणारे. प्रत्यक्ष वडाच्या झाडाची पूजा करावी पण वृक्ष तोड करून फांदीची पूजा करू नये. वटपौर्णिमेला वडाची पूजा ही वटवृक्षारोपण करून केली तर ते उत्तम व आरोग्यदायी ठरेल.

Comments

Popular posts from this blog

"व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज " essay in marathi | मराठी निबंधलेखन

" व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज "  वैचारिक मराठी निबंध " व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज "  हा एक कल  वैचारिक निबंध   आहे. वैचारिक निबंधात आपल्याला एखाद्या गोष्टीचे महत्त्व स्पष्ट करायचे असते, त्या गोष्टीची गरज सांगायची असते. खाली दिलेला " व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज " हा  निबंध  वैचारिक निबंधाचे एक उदाहरण आहे   व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज      भारत या आपल्या महान देशाला लोकसंख्येच्या विस्फोटाने घेरले आहे. बेकारी, रोजगाराचा प्रश्न प्रत्येक युवावर्गाला भेडसावत आहे. सुशिक्षित वर्ग नोकरीच्या मागे लागलेला आहे. कष्ट करण्याची प्रवृत्ती कमी झालेली आहे. एकीकडे गुणवंतांची खाण आहे तर दुसरीकडे अज्ञानाचा अंधार आहे; मार्गदर्शनाचा अभाव आहे. माहिती आणि तंत्रज्ञानाच्या आजच्या काळात व्यवसायाच्या माहितीचाच अभाव आहे. आजकाल शिक्षणातूनच व्यवसाय शिक्षणावर भर दिला जात आहे याचे ज्ञान प्रत्येकास पाहिजे. चाकाचा शोध लागला आणि मानवी जीवन गतिमान बनले. विविध व्यवसायांना चालना मिळाली, ग्रामीण भागात बारा बलुतेदार आपल्या व्यवसायातून निर्माण झाले आणि आज व्यवसाय निवडीची समस्या युवा पिढीसमोर उभी आहे. कोणत

"मी मुख्यमंत्री झालो तर... " essay in marathi | मराठी निबंधलेखन | कल्पनात्मक निबंध

  मी मुख्यमंत्री झालो तर...  कल्पनात्मक मराठी निबंध " मी मुख्यमंत्री झालो तर.. " हा एक  कल्पनात्मक निबंध  आहे. कल्पनात्मक निबंधात आपल्याला एखाद्या गोष्टीची कल्पना करायची असते. खाली दिलेला " मी मुख्यमंत्री झालो तर.. " हा निबंध  कल्पनात्मक निबंधाचे  एक उदाहरण आहे.   मी मुख्यमंत्री झालो तर..कल्पनात्मक निबंध   विधानसभेच्या निवडणुका पार पडल्या आणि संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष आता मुख्यमंत्री कोण होणार  या घटनेकडे लागून राहिले. प्रत्येक जण आपापला प्रयास करू लागले. सत्ताधारी पक्षातील दिग्गजांची नावे चर्चेत येऊ लागली असताना मलाही असे वाटले की मुख्यमंत्र्याचे पद किती महत्त्वाचे आहे, गौरवाचे आहे आणि मानाचे आहे. तो सन्मान आपल्याला मिळाला तर...मी मुख्यमंत्री झालो तर... या विचारात मी रंगून गेलो.   भारतातील एक महत्त्वाचे राज्य म्हणून महाराष्ट्राचा लौकिक आहे. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रिपदाची धुरा सांभाळणे ही सामान्य बाब नसते. महाराष्ट्रातील सर्वांची मुख्यमंत्र्यांकडून खूप अपेक्षा असते. हे पद अतिशय जबाबदारीचे असते. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्याच्या यादीत माझे नाव सामील होणार याचा मला

वाचन एक छंद essay in marathi | मराठी निबंधलेखन | वैचारिक निबंध

  वाचन एक छंद  वैचारिक मराठी निबंध वाचन एक छंद "  हा एक कल  वैचारिक निबंध  आहे. वैचारिक निबंधात आपल्याला एखाद्या गोष्टीचे महत्त्व स्पष्ट करायचे असते, त्या गोष्टीची गरज सांगायची असते. खाली दिलेला " वाचन एक छंद " हा  निबंध  वैचारिक निबंधाचे एक उदाहरण आहे.   वाचन एक छंद निबंध      'मला एखादे छानसे पुस्तक किंवा त्यातील उतारा वाचल्याशिवाय झोपच येत नाही', सकाळी वर्तमानपत्र वाचल्याशिवाय दिवसाची सुरूवात चांगली झाली असे वाटत नाही. अशा प्रकारची मनोगते आपण ऐकतो. 'व्यक्ती तितक्या प्रकृती' या उक्तीप्रमाणे प्रत्येकाचे छंद वेगवेगळे असतात. त्यापैकी 'वाचन' हा माझा छंद आहे.  माणसाच्या या महासागरात प्रत्येक जण आपापल्या छंदाची जोपासना मोत्याप्रमाणे करत असतो. प्रत्येकाला कुठला ना कुठला छंद असतोच, परंतु इतर छंदापेक्षा 'वाचन' हा छंद मला आईने सांगितलेल्या कथांमुळे आवडू लागला. आईने वाचनाची सवय लावली, आणि मी वाचतच आहे. मानवाच्या सर्वांगीण विकासात शैक्षणिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, अध्यात्मिक प्रगती होत असते ती वाचनामुळे. सुसंस्कारी, सत्शील, चांगल्या चारित्र्याच्या जीवन