Skip to main content

मन करा रे प्रसन्न मराठी निबंध | निबंधलेखन

मन करा रे प्रसन्न मराठी निबंधलेखन 



( " मन करा रे प्रसन्न..." हा एक वर्णनात्मक निबंध आहे. वर्णनात्मक निबंधात आपल्याला एखाद्या गोष्टीचे वर्णन करायचे असते, त्या गोष्टीबद्दल माहिती सांगायची असते. खाली दिलेला " मन करा रे प्रसन्न.." हा निबंध वर्णनात्मक निबंधाचे एक उदाहरण आहे.)

मन करा रे प्रसन्न निबंध 


  मन करा रे प्रसन्न | सर्व सिध्दीचे कारण || या संत तुकाराम महाराजांच्या विचाराची, अभंगाची आज जगालाच गरज आहे. मानवी जीवन आनंदी करणे, प्रसन्न करणे आज किती गरजेचे आहे याचा थोडासा विचार करू. 

  आजच्या २१ व्या शतकातील मानवी जीवन अतिशय धकाधकीचे झाले आहे. घड्याळाच्या तालावर आपले जीवन त्याला कंठावे लागते. तरी पण त्याचे ' मन' त्याला जपता येत नाही. आनंदापेक्षा दुःखच त्याच्या वाटेला येते, यावर मात करून इच्छित, अपेक्षापूर्तीसाठी आनंदाच्या राजमार्गाचा शोध घेतला पाहिजे. आनंद आणि दु: ख मानवाच्या मानसिकतेच्या दोन बाजू आहेत. मन आणि मानसिकता या समुद्राच्या लाटाप्रमाणे असतात. त्यांना आवरण्याचा प्रयत्न केला की, त्या अधिक फेसाळतात. मनाला काबूत ठेवणे, ताब्यात ठेवणे तसे खूप कठीण असते. बहिणाबाईंनी म्हटल्याप्रमाणे

मन वढाय वढाय
  उभ्या पिकातलं ढोर ।
किती हाकलं हाकलं
 फिरी येतं पिकावरं।

अशा मनाला आवरणं हे खुप कठिण असते. समर्थ रामदासांनी म्हणूनच 'मनाचे श्लोक ' लिहून मनावर संस्कार करण्याचा प्रयत्न केला आहे. प्रत्येक श्लोक अतिशय मार्मिक आणि मार्गदर्शक आहे. मानवी मनाच्या विविध पैलूंवर प्रकाश टाकून मानवाला सदविचार, सत्प्रवृत्ती, सुसंस्काराची शिदोरी दिली.

 खरे पाहता मन हे कांही शरीरावयव नसूनसुद्धा मानव त्याच्या आधीन आहे. एवढेच नव्हे तर एक होकार देणारे आणि एक नकार देणारे अशी दोन मने आहेत. कोणतेही कार्य करू की नको अशी संभ्रमावस्था मनामुळेच निर्माण होते, माणसाची मानसिकता बदलते. महाभारतातील अर्जुनसुद्धा कुरुक्षेत्रावर प्रचंड मानसिक तणावाखाली असताना श्रीकृष्णाच्या गीतामृताने तृप्त होउन आपले इच्छित कार्य पूर्ण करतो. प्रभू रामचंद्राची मानसिकता किती विषण्ण होती ते रामायणावरून दिसते. अशा महान देवांची ही गाथा मग माणसांची काय कथा?

 आज विज्ञान व तंत्रज्ञानाच्या युगात मानवाची मानसिक अस्वस्थता वाढताना दिसते. उठल्यापासून झोपेपर्यंतच्या प्रवासात बऱ्याच गोष्टी मनात नसताना कराव्या लागतात. त्यामुळे मनाची प्रसन्नता, आनंद, उल्हास कोमेजून गेलेला दिसतो. त्यासाठी मंत्रराज ॐ काराचा जप करावा. त्यामुळे निद्रानाश, मनोविकार, हृदयविकार, मधुमेह, वायुदोष यावर नियंत्रण ठेवता येते, चेतासंस्था कार्यशील बनते. स्मरणशक्ती वाढते. हीच स्वास्थ्यप्राप्तीची गुरुकिल्ली आहे.

इंद्रायाणां मनो नाथो मनोनाथस्तु मारुतः
मारुतत्य लयो नाथः स लयो नादमाश्रितः ।।

 नाद साधनेतून आनंदाच्या लहरी निर्माण होतात, मनोविकार दूर पळतात. एखादे आवडीचे गीत, संगीत ऐकल्यावर मनाची मरगळ दूर होते. आपण आपल्याला असलेला एखादा छंद जोपासल्यावर मनातील ताणतणाव दूर होतात. शरीर आणि मन यांचा अतिशय घनिष्ठ संबंध आहे. शारीरिक क्रियांचा सुयोग्य रितीने वापर करून मनाची ताकत वाढविण्यासाठी योगासने, प्राणायाम करावीत. त्यामुळे विविध आजार तर दूर होतात त्याचबरोबर शरीर व मन सुदृढ बनते. मानसिक शक्तीचा विकास करण्यासाठी सूर्याची उपासना करावी. सूर्याचे तेज मनास लाभते. गायत्री मंत्राचा जप करावा, सूर्यनमस्कार घालावेत.

सकल दोषांचा परिहार करिता।
सूर्यनमस्कार स्फुर्ति वाढे निरंतर || सूर्यदर्शन होता ||

असे समर्थांनी ' दासबोधात' सांगितले आहे. त्यामुळे आळस, चिंता दूर होऊन उत्साह, नवचैतन्य तसेच आत्मविश्वासही निर्माण होतो. चित्तशुध्दी होते, मनोविकार दूर होऊन सात्विक भाव जागृत होतात.

 वाचन, लेखन, चिंतन यांच्याशी मैत्री करावी. पुस्तकासारखा जवळचा दुसरा मित्र नसतो. वाचनाने मन समृध्द होते, विचार प्रगल्भ होतात. वाचाल तर वाचाल हे वचन लक्षात ठेवावे. पुस्तकाशिवाय इतर मित्रमैत्रीणींशी मनमोकळ्या गप्पा माराव्यात, खळखळून हसत राहावे. जर मन प्रसन्न असेल तर पुढचं आयुष्य प्रसन्न असेल. 

-समाप्त-

मित्रांनो " मन करा रे प्रसन्न..." या विषयावरचा निबंध तुम्हाला आवडला आहे का ? यातील काही गोष्टीत बदल करावा अस जर तुम्हाला वाटत असेल तर तुम्ही मला खाली कॉम्मेंट करून नक्की सांगा.

!! धन्यवाद !! 

Also read : 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

"व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज " essay in marathi | मराठी निबंधलेखन

" व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज "  वैचारिक मराठी निबंध " व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज "  हा एक कल  वैचारिक निबंध   आहे. वैचारिक निबंधात आपल्याला एखाद्या गोष्टीचे महत्त्व स्पष्ट करायचे असते, त्या गोष्टीची गरज सांगायची असते. खाली दिलेला " व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज " हा  निबंध  वैचारिक निबंधाचे एक उदाहरण आहे   व्यवसाय शिक्षण काळाची गरज      भारत या आपल्या महान देशाला लोकसंख्येच्या विस्फोटाने घेरले आहे. बेकारी, रोजगाराचा प्रश्न प्रत्येक युवावर्गाला भेडसावत आहे. सुशिक्षित वर्ग नोकरीच्या मागे लागलेला आहे. कष्ट करण्याची प्रवृत्ती कमी झालेली आहे. एकीकडे गुणवंतांची खाण आहे तर दुसरीकडे अज्ञानाचा अंधार आहे; मार्गदर्शनाचा अभाव आहे. माहिती आणि तंत्रज्ञानाच्या आजच्या काळात व्यवसायाच्या माहितीचाच अभाव आहे. आजकाल शिक्षणातूनच व्यवसाय शिक्षणावर भर दिला जात आहे याचे ज्ञान प्रत्येकास पाहिजे. चाकाचा शोध लागला आणि मानवी जीवन गतिमान बनले. विविध व्यवसायांना चालना मिळाली, ग्रामीण भागात बारा बलुतेदार आपल्या व्यवसायातून निर्माण झाले आणि आज व्यवसाय निवडीची समस्या युवा पिढीसमोर उभी आहे. कोणत

"मी मुख्यमंत्री झालो तर... " essay in marathi | मराठी निबंधलेखन | कल्पनात्मक निबंध

  मी मुख्यमंत्री झालो तर...  कल्पनात्मक मराठी निबंध " मी मुख्यमंत्री झालो तर.. " हा एक  कल्पनात्मक निबंध  आहे. कल्पनात्मक निबंधात आपल्याला एखाद्या गोष्टीची कल्पना करायची असते. खाली दिलेला " मी मुख्यमंत्री झालो तर.. " हा निबंध  कल्पनात्मक निबंधाचे  एक उदाहरण आहे.   मी मुख्यमंत्री झालो तर..कल्पनात्मक निबंध   विधानसभेच्या निवडणुका पार पडल्या आणि संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष आता मुख्यमंत्री कोण होणार  या घटनेकडे लागून राहिले. प्रत्येक जण आपापला प्रयास करू लागले. सत्ताधारी पक्षातील दिग्गजांची नावे चर्चेत येऊ लागली असताना मलाही असे वाटले की मुख्यमंत्र्याचे पद किती महत्त्वाचे आहे, गौरवाचे आहे आणि मानाचे आहे. तो सन्मान आपल्याला मिळाला तर...मी मुख्यमंत्री झालो तर... या विचारात मी रंगून गेलो.   भारतातील एक महत्त्वाचे राज्य म्हणून महाराष्ट्राचा लौकिक आहे. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रिपदाची धुरा सांभाळणे ही सामान्य बाब नसते. महाराष्ट्रातील सर्वांची मुख्यमंत्र्यांकडून खूप अपेक्षा असते. हे पद अतिशय जबाबदारीचे असते. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्याच्या यादीत माझे नाव सामील होणार याचा मला

वाचन एक छंद essay in marathi | मराठी निबंधलेखन | वैचारिक निबंध

  वाचन एक छंद  वैचारिक मराठी निबंध वाचन एक छंद "  हा एक कल  वैचारिक निबंध  आहे. वैचारिक निबंधात आपल्याला एखाद्या गोष्टीचे महत्त्व स्पष्ट करायचे असते, त्या गोष्टीची गरज सांगायची असते. खाली दिलेला " वाचन एक छंद " हा  निबंध  वैचारिक निबंधाचे एक उदाहरण आहे.   वाचन एक छंद निबंध      'मला एखादे छानसे पुस्तक किंवा त्यातील उतारा वाचल्याशिवाय झोपच येत नाही', सकाळी वर्तमानपत्र वाचल्याशिवाय दिवसाची सुरूवात चांगली झाली असे वाटत नाही. अशा प्रकारची मनोगते आपण ऐकतो. 'व्यक्ती तितक्या प्रकृती' या उक्तीप्रमाणे प्रत्येकाचे छंद वेगवेगळे असतात. त्यापैकी 'वाचन' हा माझा छंद आहे.  माणसाच्या या महासागरात प्रत्येक जण आपापल्या छंदाची जोपासना मोत्याप्रमाणे करत असतो. प्रत्येकाला कुठला ना कुठला छंद असतोच, परंतु इतर छंदापेक्षा 'वाचन' हा छंद मला आईने सांगितलेल्या कथांमुळे आवडू लागला. आईने वाचनाची सवय लावली, आणि मी वाचतच आहे. मानवाच्या सर्वांगीण विकासात शैक्षणिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, अध्यात्मिक प्रगती होत असते ती वाचनामुळे. सुसंस्कारी, सत्शील, चांगल्या चारित्र्याच्या जीवन